Chi tiết bài

CPTPP: Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương

CPTPP là một hiệp định thương mại tự do thé hệ mới, bao gồm 11 nước tham gia trong đó có Việt Nam. Hiệp định này được ký kết vào ngày 8/3/2018 và chính thức có hiệu lực tại Việt Nam từ ngày 14/1/2019. Theo các nội dung chính, hiệp định sẽ là cam kết giúp xóa bỏ thuế nhập khẩu với gần như toàn bộ các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sang 10 nước còn lại và ngược lại. Đây là một dấu mốc vừa là cơ hội cũng như thách thức đối với các doanh nghiệp Việt.


Các nước tham gia CPTPP (Nguồn: TTXVN)

Cam kết chính của Việt Nam khi tham gia CPTPP

Về nội dung cơ bản, các nước kí kết hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương sẽ cam kết xóa bỏ và cắt giảm thuế quan nhập khẩu chia làm ba nhóm chính:

  • Nhóm 1: Xóa bỏ thuế nhập khẩu ngay lập tức khi CPTPP có hiệu lực.
  • Nhóm 2: Xóa bỏ thuế nhập khẩu theo một lộ trình, thuế nhập khẩu sẽ được đưa về 0% sau một khoảng thời gian nhất định. Theo CPTPP, phần lớn lộ trình sẽ từ 3-7 năm tùy theo từng trường hợp, đặc biệt có một số ít lộ trình xóa bỏ thuế nhập khẩu trên 20 năm.
  • Nhóm 3: Thuế nhập khẩu chỉ được xóa bỏ hoặc cắt giảm với một khối lượng hàng hóa nhất định (xóa bỏ/ giảm thuế trong hạn ngạch). Với khối lượng nhập khẩu vượt quá lượng hạn ngạch trong cam kết, mức thuế nhập khẩu áp dụng sẽ cao hơn, hoặc không được hưởng ưu đãi.

Gần như toàn bộ hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam khi vào các nước tham gia CPTPP đều được xóa bỏ thuế nhập khẩu hoàn toàn khi Hiệp định có hiệu lực hoặc theo lộ trình. Có thể kể đến một số cam kết nổi bật như sau:

  • Nhật Bản cam kết xóa bỏ thuế ngay khi Hiệp định có hiệu lực đối với 86% số dòng thuế (tương đương 93,6% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản), và gần 90% số dòng thuế sau 5 năm. Trong Hiệp định CPTPP, Nhật Bản lần đầu tiên cam kết xóa bỏ hoàn toàn thuế nhập khẩu cho đại đa số nông, thủy sản xuất khẩu của Việt Nam
  • Canada cam kết xóa bỏ thuế cho 95% số dòng thuế. Trong đó thủy sản và gỗ được xóa bỏ thuế quan ngay khi Hiệp định có hiệu lực. 
  • Australia cam kết giảm 93% số dòng thuế ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Các sản phẩm còn lại sẽ được xóa bỏ theo lộ trình cắt giảm vào các năm sau.
  • Singapore cam kết xóa bỏ hoàn toàn thuế quan đối với tất cả các mặt hàng ngay khi Hiệp định có hiệu lực. 

Cơ hội và thách thức khi tham gia CPTPP


Lợi ích về xuất khẩu và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu

Việc các nước tham gia CPTPP giảm và xóa bỏ thuế nhập khẩu, trong đó có các thị trường lớn như Nhật Bản, Canada, Úc sẽ là những thuận lợi trong việc thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng của doanh nghiệp Việt. Các mặt hàng có thể mạnh của Việt Nam như nông thủy sản, điện tử,... đều sẽ được xóa bỏ thuế ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Theo nghiên cứu, xuất khẩu của Việt Nam có thể tăng thêm 4,04% đến năm 2035. 

Khi tham gia Hiệp định với 11 nước còn lại, Việt Nam còn có cơ hội tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu khi không chỉ xuất khẩu các thành phẩm, nguyên liệu mà còn nhận về để sản xuất, chế biến cho các doanh nghiệp nước ngoài với thủ tục đơn giản và chi phí thấp nhất. Từ đó, Việt Nam sẽ dần trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu khi nhân công chất lượng giá rẻ, kèm theo là chi phí thấp hơn các nước khác. 

Ngoài ra, CPTPP còn có những thuận lợi khác như giúp người lao động Việt Nam kiếm được việc làm với thu nhập cao hơn, thay đổi các quy chế, thủ tục để nhanh chóng hơn khi tiếp cận với thị trường quốc tế,... Các cơ hội này đều sẽ giúp cho kinh tế và xã hội của Việt Nam phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

Thách thức về hàng hóa và sản xuất

Tuy các cơ hội thuận lợi là rất nhiều, nhưng vẫn có thách thức không nhỏ đối với Việt Nam khi tham gia CPTPP, trong đó quan trọng nhất là chất lượng của hàng hóa khi các doanh nghiệp Việt thường tuân thủ theo các quy trình truyền thống và ít khi áp dụng công nghệ khoa học vào sản xuất. Hiện nay, mặt hàng thế mạnh của Việt Nam là nông thủy sản thường chỉ có một số loại được gia công, chế biến tại những nhà máy lớn, còn lại thì được sản xuất tại các hộ sản xuất truyền thống, không đảm bảo về chứng nhận chất lượng, quy trình theo chuẩn quốc tế như GlobalGAP, HACCP,... 

Hơn thế, việc áp dụng giải pháp truy xuất nguồn gốc - điều kiện gần như là bắt buộc với các loại hàng hóa xuất khẩu sang thị trường khó tính - vẫn chưa được chú trọng và truyền thông đến các doanh nghiệp Việt Nam một cách đầy đủ. Áp dụng truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp xuất khẩu hàng hóa sang thị trường cao cấp mà còn giúp người tiêu dùng nội địa và quốc tế tin tưởng vào thương hiệu, giúp nâng cao hình ảnh và giá trị của hàng hóa Việt Nam trên toàn cầu. Không chỉ thế, việc mở cửa tự do các loại thuế quan sẽ giúp những sản phẩm nước ngoài có chất lượng tốt tràn vào thị trường Việt Nam không mấy khó khăn, thế nên áp dụng khoa học công nghệ là điều không thể thiếu trong sản xuất và phân phối hàng hóa. 

Từ ngày 14/1/2019, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương đã chính thức có hiệu lực tại Việt Nam, vì vậy các doanh nghiệp Việt nên có các bước chuẩn bị cần thiết để có thể phát triển bền vững trong giai đoạn mới này.